• چگونه دندان‌های سفیدی داشته باشیم؟||||97||||first page banner
  • ارتودنسی دکتر نریمانی10||||106||||first page banner
  • عضویت در خبزنامه||||143||||first page banner
  • با این سه پیشنهاد سال جدید را سالم زندگی کنید||||145||||first page banner
کد: 150 تاریخ انتشار: 1394/9/18

همه مشکلات مربوط به ناهنجاری های فک و دندان ها مثل همدیگر نبوده و فرصت های درمانی یکسانی برای اصلاح آنها در سنین مختلف وجود ندارد. مشکلات ارتودنسی را می توان به دو گروه مشکلات فکی و مشکلات دندانی  تقسیم نمود:

مشکلات دندانی:

گروه اول مشکلاتی هستند که در آنها دندان ها بطور مرتب در کنار یکدیگر قرار نگرفته اندو یا رابطه صحیحی با دندان های مقابل ندارند. در این مشکلات فرد با شکل کلی صورت خود مشکلی ندارد و اگر لب ها را بر روی هم قرار دهد همه چیز طبیعی و زیبا بنظر می رسد. با باز شدن دهان در هنگام صحبت کردن یا خندیدن ناهماهنگی مربوط به دندان ها کاملا آشکار می شود و ممکن است فرد سعی  کند در هنگام لبخند دست های خود را بر روی دهان قرار دهد تا مشکلات دندانی آشکار نشود.  ریشه اصلی مشکلات دندانی عموما مربوط به اختلاف اندازه دندان ها با استخوان های فک بوده یا مراقبت های کافی مربوط به نگهداری از دندان های شیری بعمل نیامده است. با از دست رفتن یا پوسیده شدن دندان های شیری فضای دندان های دائمی کم شده و امکان قرارگیری درست دندان ها در کنار یکدیگر از بین می رود. این مشکلات دندانی در هر سنی قابل درمان هستند هرچند بهترین زمان  برای شروع این درمان ها هنگامی است که آخرین دندان های شیری در حال افتادن هستند.


مشکلات فکی:

گروه دوم مشکلاتی هستند که در آنها اشکالاتی در شکل کلی صورت وجود دارد و ممکن است مشکلات دندانی به آن اضافه شده  یا نشده باشد. در این مشکلات فرد معمولا از فرم کلی صورت خود راضی نیست و این حس را هم در حالت دهان باز( خنده و تکلم)  و هم در حالت دهان بسته احساس می کند. این افراد با شکایات اینکه فکم جلو یا عقب است به متخصص ارتودنسی مراجعه می کنند. مشکلات فکی مثل بزرگ یا کوچک بودن فک بالا و فک پایین ناهنجاری های صورتی هستند که در آنها هماهنگی اندازه در بین اندازه فک بالا و فک پایین وجود ندارد.  هر چند ریشه اصلی این مشکل مربوط به زمینه های ارثی است و لیکن عوامل محیطی هم در ایجاد آن نقش دارند که در مقاله مربوط به مشکل فکی میراث پدری یا مادری کاملا به آن پرداخته شد.

روش های درمان مشکلات فکی:

 در خصوص درمان مشکلات فکی تفاوت هایی وجود دارد. اگر شدت مشکل فکی در حد خفیف یا قابل قبول باشد امکان درمان ارتودنسی  برای پوشاندن مشکلات اسکلتی  وردیف کردن دندان ها در هر سنی وجود دارد. اما، اگر مشکلات فکی شدیدی وجود داشته باشد روش درمان در  کودکان و نوجوانان نسبت به افراد بزرگسال تفاوت قابل توجهی خواهد داشت. 

در درمان مشکلات فکی در کودکان و نوجوانانی که هنوز بالغ نشده اند می توان از درمان های هدایت رشدی استفاده نمود. این درمان ها از طریق تغییر دادن محیط رشد  و با تحت کشش قرار دادن یا تحت فشار قرار دادن نواحی مورد نظر باعث تحریک رشد یا مهار رشد استخوان های فک  می شوند.هرچنداین درمان ها عموما با دستگاههای ارتودنسی متحرک انجام می شود ولی انواع ثابت ان هم درحال حاضر در ایران بکارگرفته می شوند. این دستگا هها قابلیت گذاشتن و برداشتن توسط بیمار  رادارد و برای اثر بخشی  نیاز به استفاده حداقل ۱۶ ساعته در شبانه روز دارند. خبر خوب این است که با همکاری مناسب بیمار برای حدودا سه ماه امکان کاهش ساعات استفاده فراهم می شود. هرچند استفاده از این وسایل در ابتدا سخت بنظر می رسد ولی کمک بسیار زیادی به بیمار نموده و خطر درمان جراحی فک در آینده را از بین می برد.

اگر مشکلات فکی در طی دوران رشد درمان نشود و شدت آن متوسط یا شدید باشد اصلاح کامل این مشکلات بعد از بلوغ نیاز به درمان ارتودنسی و جراحی فک خواهد داشت. در این افرادی که فرصت اصلاح رشد از دست رفته باشد درمان های مرتبط معمولا از سنین ۱۷ یا ۱۸ سالگی شروع می شود. در ابتدا هماهنگی لازم بین متخصص ارتودنسی و متخصص جراحی فک انجام می شود و سپس بیمار برای آماده سازی  تحت درمان ارتودنسی قبل از جراحی قرار می گیرد که ممکن است از ۶ ماه تا دو سال طول بکشد. با آماده شدن بیمار برای درمان جراحی فک، فرد به متخصص جراحی فک و صورت ارجاع داده می شود. پس از انجام جراحی فک بیمار مجددا برای تکمیل درمان ارتودنسی به متخصص ارتودنسی مراجعه می نماید که در این مرحله هم نیاز به درمان حدودا شش ماهه خواهد داشت و درنهایت درمان به اتمام خواهد رسید.


پیشگیری از درمان های پیچیده

با توجه به پیچیدگی های مشکلات ارتودنسی ارزیابی کودکان در سن ۷ یا ۸ سالگی توسط متخصص ارتودنسی اهمیت بسیار زیادی در تشخیص اولیه، پیشگیری و مداخله بموقع برای رفع ناهنجاری دارد.با توجه به تفاوت های فردی در رشد و همچنین متنوع بودن ناهنجاری ها ، توصیه درمانی مناسب پس از معاینه ارتودنسی توسط متخصص ارتودنسی امکان پذیر خواهد بود.

بلوغ و فرصت اصلاح مشکل فکی- دکتر محمدامین نریمانی، متخصص ارتودنسی- چاپ شده در روزنامه جام جم دوشنبه
۲۳ آذر ۹۴